Laat angst om te vallen je leven niet bepalen!

Stilaan komt de Week van de Valpreventie dichterbij. Dat schreeuwt om mijn allereerste blog. Als expert valpreventie bij ouderen kon ik deze niet laten voorbij gaan. Voor de Vlaamse praktijkrichtlijn “Vlaamse richtlijn: Valpreventie bij thuiswonende ouderen” (Milisen et al., 2017) werden 12 valrisicofactoren geselecteerd, op basis van de best beschikbare wetenschappelijke evidentie ter preventie van vallen. Valangst is één van de valrisicofactoren, dit is het thema van de Week van de Valpreventie 2019.

In mijn praktijk kom ik regelmatig in contact met ouderen die angst hebben om te vallen. Deze angst kan variëren van een gezonde bekommernis tot een verlammende bezorgheid waarbij de oudere bepaalde activiteiten niet meer zal uitvoeren, terwijl hij deze nog kan. Bij een gezonde bekommernis gaat men risico’s in de omgeving vermijden bv: oppassen bij ijzel. In tegenstaande tot een verlammende bezorgheid is dit niet slecht. Valangst kan ook optreden bij ouderen die nog nooit gevallen zijn. Persoonlijk vind ik dit de moeilijkste valrisicofactor om als ergotherapeut mee aan de slag te gaan. Het is  tegelijkertijd een oorzaak en een gevolg van valincidenten.

Het sluipende gevaar bestaat erin dat de oudere in een vicieuze cirkel terecht komt. De oudere is gevallen en hij ontwikkelt angst om opnieuw te vallen. Hij gaat minder bewegen waardoor spierkracht, mobiliteit, evenwicht en vertrouwen afnemen. De kans op een val verhoogt. De oudere trekt zich meer terug uit de maatschappij. We zien een lagere participatie in sociale activiteiten bv: hij laat zijn wekelijks marktbezoek aan hem voorbij gaan. We zien hierbij een daling in de Quality of Life en er is sprake van sociale isolatie. Door het verlies van zelfstandigheid en autonomie en een daling van het zelfvertrouwen kan de oudere verzinken in een depressie.

Zover hoeft het gelukkig niet te komen. Als mantelzorger en zorgmedewerker zijn er een aantal tips waarmee je aan de slag kan gaan. Verder is het belangrijk dat er een multidisciplinaire en multifactoriële evaluatie van de verschillende valrisicofactoren gebeurt zoals beschreven in de Vlaamse richtlijn.  

Tip 1 Maak valangst bespreekbaar                                                                                                    Tracht via een gesprek met de huisarts of verpleegkundige de houding en denken ten opzichte van valangst te veranderen. Voor de meeste ouderen is dit een drempel. Het besef dat deze angst aanwezig is, is moeilijk om toe te geven. De oudere stelt zich op deze manier kwetsbaar op, hier moet men rekening mee houden.

Tip 2 Voer activiteiten waarvoor de oudere angst heeft samen uit                                          De ergotherapeut kan de FES-I afnemen. Dit is een meetinstrument dat in kaart brengt bij welke activiteiten de oudere bezorgd is om te vallen. De activiteiten kunnen samen met een mantelzorger en/of zorgmedewerker worden uitgevoerd. Zo kan men werken aan het zelfvertrouwen en observeren of de angst terecht is. Let ook op de veiligheid!

Tip 3 Pas de omgeving en gedrag aan                                                                                              Neem de oorzaak weg zodat het risico om te vallen verkleint. Overloop samen met de oudere en ergotherapeut je woonplaats, breng samen de gevaren in kaart en zoek oplossingen. Zorg voor een goede verlichting, laat geen spullen rondslingeren op de grond of op de trap en draag stevig gesloten schoenen. Je kan hiervoor gebruikmaken van de checklist ‘Een valvrij huis? Doe de test!’ Deze kan u hier terug vinden.
http://www.valpreventie.be/Portals/Valpreventie/Documenten/WvdV/2019/2019_02_11%20’Een%20valvrij%20huis%20Doe%20de%20test’_finaal.pdf

Tip 4 Reik hulpmiddelen aan                                                                                                      Misschien is een loophulpmiddel nodig waardoor het gevoel van veiligheid kan toenemen? Zijn er handgrepen nodig zijn als steun of om het optrekken te vergemakkelijken? Moet het bed of de zetel verhoogd worden? Bespreek dit met de ergotherapeut en bekijk de mogelijkheden. 

Tip 5 Blijf in beweging                                                                                                                          Zorg ervoor dat de oudere niet te lang stil zit door een kleine wandeling in de tuin te doen, te spelen met de kleinkinderen,… De kinesitherapeut kan een individueel oefenprogramma met spierversterkende – en evenwichtsoefeningen opstellen. Doe je dit liever in groep dan kan een groepsessie Tai-Chi hiertoe bijdragen.

Als ergotherapeut kunnen wij de oudere met valproblematiek en mantelzorgers ondersteunen en begeleiden in de evaluatie en aanpak van een aantal valrisicofactoren. Maar om het aantal valincidenten te doen dalen is multidisciplinaire samenwerking en opvolging noodzakelijk.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *